Trình thuật Đức Giê-su rửa chân (Ga 13,1-15) mở
đầu các diễn từ Người từ biệt các môn đệ (ch. 13–17) trước khi bước vào cuộc
Thương Khó. Phải chăng hành động rửa chân nói về sự khiêm nhường của Đức Giê-su?
Cuối bài Tin Mừng Người nói với các môn đệ ở 13,15a: “Một gương mẫu (hupodeigma),
Thầy đã cho anh em.” Gương mẫu này là gì? Nếu là gương mẫu về sự khiêm nhường theo
nghĩa thông thường thì đáng lẽ Phê-rô đã để Đức Giê-su rửa chân và thán phục Thầy.
Nhưng không, Phê-rô đã quyết liệt phản đối hành động rửa chân của Đức Giê-su. Chúng
ta cùng tìm hiểu ý nghĩa việc làm của Người.
Việc rửa chân đặt trong bối cảnh bữa ăn cuối cùng
của Đức Giê-su với các môn đệ. Đây là lúc Giờ của Người đã đến. Về lịch sử, đó là
Giờ Người chết trên thập giá; nhưng về thần học, đó là Giờ Người được tôn vinh,
Giờ Người đến với Cha (13,1c), Giờ Người yêu mến những ai thuộc về Người cho
đến cùng, đến cùng về thời gian nghĩa là yêu cho đến chết, và đến cùng về mức
độ nghĩa là tình yêu cao cả. Điều nghịch lý là Giờ của Đức Giê-su bắt đầu bằng
việc quỷ đã gieo vào lòng Giu-đa ý định nộp Thầy (13,2). Trong bối cảnh này, Đức
Giê-su rửa chân cho các môn đệ.
Phản ứng của Phê-rô giúp chúng ta hiểu ý nghĩa
hành động rửa chân. Ông không thể chấp nhận Thầy rửa chân khi nói: “Đến muôn
đời, Thầy chắc chắn không rửa chân của con” (13,8a). Khi Đức Giê-su nói: “Nếu
Thầy không rửa anh, anh không có phần với Thầy” (13,8b), Phê-rô lại thay đổi
lập trường 180 độ, ông xin rửa không chỉ chân mà còn cả tay và đầu (13,9). Phản
ứng của Phê-rô có nét châm biếm vì ông muốn hai điều nhưng không được điều nào
cả. Không để Thầy rửa chân thì không có phần với Thầy. Còn lời xin rửa cả tay
và đầu cũng không được chấp nhận. Điều này
cho phép kết luận rằng Phê-rô không
hiểu ý nghĩa việc rửa chân. Sâu xa hơn, ông chưa biết Đức Giê-su là ai và
chưa biết cách Đấng Ki-tô bày tỏ quyền năng của Người như thế nào.
Phê-rô là môn đệ đứng đầu Nhóm Mười Hai, ông đại
diện Nhóm bày tỏ sự tôn trọng Thầy bằng cách không để Thầy rửa chân (13,8a), và
sau đó bày tỏ lòng nhiệt thành bằng cách xin rửa thêm cả tay và đầu (13,9). Cách
hành xử của Phê-rô phản ánh suy nghĩ chung của các môn đệ. Tưởng là tôn trọng và
nhiệt thành với Thầy nhưng thực sự không biết ý nghĩa việc Thầy làm. Chìa khoá
giúp chúng ta hiểu hành động rửa chân là lời Đức Giê-su nói với Phê-rô ở 13,7: “Điều chính Thầy làm, chính anh không biết bây giờ, nhưng
anh sẽ biết sau những điều này.” Cụm từ “sau những điều này” nói về sau
biến cố Giờ của Đức Giê-su. Vì thế không một nhân vật nào trong Tin Mừng thực
sự biết Đức Giê-su là ai và biết căn tính của Người trước khi Người Phục Sinh.
Đối với tác giả Tin Mừng, khi nộp Thầy, Giu-đa đã
để cho Xa-tan hoạt động nơi mình. Tác giả cho biết quỷ đã gieo vào Giu-đa ý
định nộp Đức Giê-su (Ga 13,2); và sau khi nhận miếng bánh Người trao, Xa-tan đã
nhập vào Giu-đa (Ga 13,27a). Còn với Phê-rô, Đức Giê-su gọi ông là “Xa-tan” và
bảo ông “Hãy đi sau Thầy” (Mc 8,33). Như thế, việc Giu-đa nộp Thầy và Phê-rô can
Thầy đều do Xa-tan xúi dục.
Điều mà các môn đệ không thể chấp nhập là Đấng
Ki-tô phải chịu nhiều đau khổ, bị các kỳ mục, các thượng tế và các kinh sư loại
bỏ và bị giết chết (Mc 8,31). Đức Giê-su loan báo ba lần điều này trong Tin
Mừng Nhất Lãm nhưng các ông vẫn không hiểu. Về phía chúng ta, khi chúng ta nghĩ
về Đức Giê-su như là một Đấng Ki-tô bày tỏ sức mạnh và vinh quang theo nghĩa
trần thế, thì chúng ta đã rơi vào cám dỗ của quỷ như nó đã cám dỗ Đức Giê-su.
Quỷ nói rằng nếu Đức Giê-su phủ phục trước nó thì nó sẽ tặng Người mọi quyền
năng và vinh quang của thế gian (Lc 4,5-8).
Phê-rô không hiểu Đức Giê-su trước biến cố thập
giá, nhưng sau khi Người Phục Sinh, Phê-rô trở thành khuôn mẫu cho chúng ta.
Ông đã thực sự biết Đức Giê-su và sống theo lời Người trăn trối ở Ga 13,14: “Nếu
chính Thầy rửa chân của anh em, Thầy là
‘Chúa’ và là ‘Thầy’, thì chính
anh em cũng phải rửa chân của nhau.” Cuối Tin Mừng Gio-an, Đức Giê-su Phục Sinh
nói với Phê-rô ở Ga 21,18: “A-men a-men Thầy nói cho anh, lúc anh còn trẻ, anh
tự chính mình thắt lưng và bước đi nơi anh muốn; nhưng khi anh về già,
anh sẽ dang tay của anh ra, rồi người khác sẽ thắt lưng anh và đem đến
nơi anh không muốn.” Tác giả Tin Mừng giải thích ở Ga 21,19a: “Quả thật, Người
nói điều đó, nhằm ám hiệu bằng cái chết nào ông ấy sẽ tôn vinh Thiên Chúa.” Vậy
Phê-rô đã hiểu ý nghĩa nghịch lý của hành động rửa chân. Đức Giê-su là Con
Thiên Chúa, là Đấng Ki-tô đầy quyền năng, nhưng Người chọn con đường hy sinh
mạng sống mình vì đàn chiên. Phêrô đã “rửa chân cho nhau” bằng cách sống và
chết như Thầy để phục vụ cộng đoàn và tôn vinh Thiên Chúa.
Khác với các Tin Mừng Nhất Lãm, Tin Mừng Gio-an
không thuật lại việc Đức Giê-su lập bí tích Thánh thể trong bữa tiệc ly. Thay
vào đó là việc Người rửa chân cho các môn đệ. Vì thế hành động này có ý nghĩa
đặc biệt quan trọng. Không chỉ là khiêm nhường tự hạ theo cách suy nghĩ của con
người, nhưng là một mặc khải về căn tính và cách thức hành động của Đấng Ki-tô.
Qua hành động rửa chân, Đức Giê-su báo trước cái chết của Người. Biến cố thập
giá là sự đảo ngược tận gốc rễ về quyền năng của Đấng Ki-tô theo quan niệm trần
thế. Chấp nhận Đức Giê-su rửa chân là nhận biết Người bày tỏ vương quyền của
Người qua cuộc khổ nạn. Khi Hội Thánh cử hành việc Đức Giê-su rửa chân là Hội
Thánh tuyên xưng niềm tin về điều nghịch lý: Đức Giê-su Ki-tô là vua các vua,
chúa các chúa, nhưng Người đã chịu đóng đinh và chết trên thập giá.
Chúng ta được mời gọi thực hiện lời Đức Giê-su
dạy “rửa chân cho nhau” nghĩa là đối xử với nhau với tư cách là môn đệ thực sự,
biết Đức Giê-su là ai, sống giáo huấn của Người, yêu thương, phục vụ và trung
tín với Người, với lời của Người cho đến cùng, đến cùng về thời gian và đến cùng
về mức độ./.
03/04/2026. Giu-se
Lê Minh Thông, OP.
Xem mục chia sẻ ngắn:
https://leminhthongtinmunggioan.blogspot.com/p/chia-se-ngan.html
